**Mąż kazał żonie robić zakupy osobno — na jego urodzinach rodzina zobaczyła tylko ziemniaki i parówki**
Rano na kuchennym stole leżały trzy paragony: jeden Oleg położył przy cukiernicy, drugi przycisnął kubkiem, trzeci wsunął pod solniczkę, żeby się nie zwijał. Żanna wyszła do niego z wilgotnymi po myciu rąk palcami i od razu zauważyła, że on już wszystko policzył. Na parapecie stygła herbata, za ścianą sąsiedni chłopiec szykował się do szkoły, a Oleg patrzył nie na nią, lecz w cyfry. Przez tydzień na produkty wydała prawie sześć tysięcy, a on wypowiedział tę sumę tak, jakby Żanna potajemnie wynosiła ich pieniądze z domu.
— Znowu kupiłaś za dużo — powiedział. — Ryba, jogurt, jabłka. I po co ci trzy rodzaje kaszy?
— Jedna kasza jest dla ciebie, przecież nie jesz gryczanej. Ryba na kolację, reszta na cały tydzień.
— Tygodniowe zakupy zawsze wychodzą ci drożej niż normalnym ludziom.
Żanna postawiła na stole pojemnik z zapiekanką, którą zamierzała zabrać do pracy na zmianę, i usiadła naprzeciwko. Oleg od drugiego miesiąca był poddenerwowany: w magazynie obcięli dodatkowe godziny, a on przywykł, że pod koniec miesiąca zostawał mu zapas. Rozumiała, dlaczego czepia się paragonów. Ale zrozumienie drugiego człowieka i pozwalanie mu na mówienie wszystkiego, co ślina na język przyniesie, to dwie różne rzeczy. Oleg pomilczał chwilę, wyjął z kieszeni kartę bankową i położył ją obok paragonów.

— Od poniedziałku kupuj jedzenie dla siebie sama — rzucił. — Ja swoje produkty też kupię sam. Tak będzie uczciwiej. I nie musisz już udawać, że trzymasz tu wszystko na swoich barkach.
Patrzyła na niebieską kartę, dopóki cyfry na zegarze się nie zmieniły. Chciała mu przypomnieć o opłatach za mieszkanie, o jego koszulach, które zawoziła do pralni chemicznej, o siostrzeńcu, któremu Oleg co miesiąc przelewał drobną sumę. Zamiast tego Żanna wstała i schowała zapiekankę do lodówki.
— Dobrze — odpowiedziała. — Skoro osobno, to osobno.
Oleg oczekiwał czegoś innego. Widać to było po tym, jak jego dłoń pozostała na stole, a karta leżała przed nim o sekundę za długo. Przyzwyczaił się, że po takich rozmowach Żanna zaczyna wyliczać wydatki, potem sama łagodzi jego irytację, stawia przed nim talerz i udaje, że nic się nie stało. Tym razem milcząc, spakowała torbę, założyła płaszcz i wyszła do urzędu wcześniej niż on. W windzie zauważyła, że zapomniała w domu rękawiczek, ale nie wróciła.
Wieczorem kupiła dwa plastikowe koszyki. Do jednego włożyła twaróg, jajka, filet z kurczaka, warzywa, pieczywo chrupkie i słoik dżemu, który przysłała ciotka z wioski. Drugi zostawiła pusty na środkowej półce lodówki. Oleg, po powrocie do domu, otworzył drzwiczki, zobaczył koszyki i skrzywił się.
— Przedszkole sobie urządziłaś?
— Chciałeś, żeby każdy wiedział, co kupuje. Więc będzie wiadomo.
— Ja tego nie mówiłem.
— Powiedziałeś: każdy kupuje sobie.
Następnego dnia przyniósł pielmieni, kiełbasę, chleb i cztery puszki konserw. Rozłożył produkty w swoim koszyku, trzasnął drzwiczkami i poszedł oglądać wiadomości. Żanna chciała powiedzieć, że po takim jedzeniu po tygodniu sam będzie miał dość, ale ugryzła się w język. W nocy obudziła się, poszła do kuchni napić się wody i zobaczyła, jak w ciemności świeci wnętrze lodówki. Oleg stał przed otwartymi półkami, trzymał w ręku jej słoik dżemu i czytał naklejkę z datą. Usłyszawszy jej kroki, odstawił słoik na miejsce.
— Po prostu patrzyłem, ile jeszcze zostało — powiedział.
Żanna skinęła głową i poszła do sypialni. Rano długo prasowała jedną i tę samą poszewkę, choć zagniecenia już dawno zniknęły. W tamtej chwili zrozumiała: on wcale nie zamierza żyć osobno tak naprawdę. Chciał, żeby osobna była tylko jej odpowiedzialność.
Tydzień później Oleg zadzwonił do siostry w trybie głośnomówiącym. Żanna kroiła warzywa na swoją kolację i słyszała każde słowo z pokoju.
— Nina, w sobotę przyjeżdżajcie wszyscy — mówił. — W końcu to urodziny. Zabierz mamę, Stiepana z żoną, ciocię Raję. Nikt nic nie przynoście, Żanna coś przygotuje.
— A ona nie ma nic przeciwko? — zapytała Nina.
— A co ma powiedzieć? Jej to wychodzi najlepiej.
Żanna kroiła warzywa cienką struną do sera, która leżała w szufladzie kuchennej. Struna drgnęła w jej palcach, plasterek ogórka upadł na podłogę. Podniosła go, umyła pod kranem i wyrzuciła. Po rozmowie Oleg wszedł do kuchni, otworzył szafkę i zapytał, gdzie jest duży obrus.
— Jaki znowu obrus?
— Na urodziny. Przecież mówiłem, że ludzie przyjdą.
— Powiedziałeś siostrze, że ja coś przygotuję?
— A kto inny? Jesteś w domu, ty to potrafisz.
Żanna wytarła dłonie ręcznikiem i wyjęła z szuflady zeszyt, w którym zapisywała zakupy. Na czystej stronie napisała: mięso, ziemniaki, ser, jajka, warzywa, napoje, tort, chleb, herbata. Potem obróciła zeszyt w stronę Olega.
— To lista. Ty kupujesz produkty, ja przygotuję z tego, co kupisz.
— A twój koszyk?
— Mój jest na dni robocze. Sam podzieliłeś jedzenie.
— Żanna, nie zaczynaj. Rodzina przyjedzie.
— To nie trzeba było obiecywać w moim imieniu.
Spojrzał na listę, potem na nią. Na jego twarzy przemknęła ta sama irytacja, która zawsze pojawiała się, gdy cyfry nie chciały podporządkować się jego planowi. Wziął zeszyt, zawahał się i odłożył go obok czajnika zbyt gwałtownie.
— Dobra. Kupię. Ale nie licz na rarytasy.
W czwartek Żanna zobaczyła na szafce nowe buty robocze. Oleg kupił je za pieniądze, które odkładał od zeszłego tygodnia, i cały wieczór przymierzał je w domu, sprawdzając, czy go nie cisną. W magazynie wymagano solidnego obuwia, stare już przemakały i tutaj miał rację: bez nich nie mógł wychodzić na zmianę. Żanna pomyślała, że właśnie dlatego tak czepia się każdego zakupu. Ale w tym momencie na ekranie jego telefonu wyskoczyła wiadomość z grupy rodzinnej: „Żanna, ile sałatek robimy?”. Nina już ustalała, kto o której przyjedzie.
Oleg szybko odpisał: „Nic nie przygotowujcie, wszystko mamy”. Żanna stała za jego plecami z kubkiem w dłoniach i czytała te słowa przez ramię. Powinna była od razu napisać do siostry męża, że uroczystej kolacji nie będzie. Nie napisała. Uznała, że wyglądałoby to na małostkową zemstę, i odłożyła rozmowę do wieczora.
Zamiast tego wyjęła z szafki dużą salaterkę, postawiła na stole i długo wycierała ją suchą szmatką. W tej misce kiedyś mieszała sałatki na wszystkie rodzinne spotkania, a Oleg niezmiennie powtarzał gościom: „Żanna ma złote ręce”. Na wspomnienie tego zrobiło jej się niezręcznie, ale nie za niego, lecz za samą siebie: wciąż czekała, że w ostatniej chwili zmądrzeje i sam powie rodzinie prawdę. Żanna wstawiła salaterkę z powrotem na półkę. Na jej miejscu został okrągły ślad kurzu.
Przed snem Żanna nastawiła budzik na siódmą, choć w sobotę nigdzie się nie wybierała. Chciała wstać wcześniej niż wszyscy i zdążyć zdecydować, co robić, póki mieszkanie jeszcze należało tylko do nich dwojga. Ale w nocy budziła się wielokrotnie i za każdym razem słyszała z pokoju równy oddech Olega. Spał spokojnie, jakby wszystkie produkty już leżały w szafkach, a goście nie czekali na jego obietnice.
W piątek Oleg przyniósł dwa torby. Wtedy zrozumiała, że odłożona rozmowa sama przyszła do ich mieszkania.
Postawił na podłodze dwie torby. Były w nich ziemniaki, chleb, parówki, słoik majonezu, paczka ogórków i pudełko tanich cukierków. Dla takiej kompanii nie starczyłoby tego nawet na jeden spokojny wieczór. Żanna stała przy stole, przeglądała zakupy i czekała, aż Oleg powie: pieniędzy zabrakło, trzeba zaprosić mniej gości. Ale on zdjął kurtkę, spojrzał na jej koszyk i rzucił:
— Przecież masz mięso. Dodasz je i będzie w porządku.
— To mój zapas do środy.
— Jezu, co za różnica? W rodzinie wszystko jest wspólne, kiedy trzeba.
— W rodzinie, czy kiedy tobie wygodnie?
Gwałtownie się odwrócił, nalał sobie wody i wypił na stojąco. Na sekundę Żanna zobaczyła w nim nie sprawcę swoich krzywd, lecz zagubionego mężczyznę, który przestraszył się wydatków i uznał, że głośny rozkaz uwolni go od niepokoju. Nawet chciała otworzyć swój koszyk, wyciągnąć mięso i zakończyć tę rozmowę. Już sięgnęła do drzwiczek lodówki, ale zauważyła na pojemniku papierowy pasek: „Na zmianę. Wtorek”. Naklejkę zrobiła rano, żeby nie pomylić jedzenia. Żanna cofnęła rękę.
— Przygotuję ziemniaki i parówki — powiedziała. — Reszta to nie moja decyzja.
Sobota zaczęła się spokojnie. Żanna przetarła stół, wyjęła talerze, zaparzyła herbatę i postawiła na parapecie wazon z gałązkami jarzębiny, które przyniosła ze spaceru. Potem długo siedziała w pokoju, słuchając, jak Oleg chodzi z kuchni do korytarza i z powrotem. Wciąż wydawało mu się, że w ostatniej chwili ona się podda. W południe zajrzał do niej i rzucił:
— Chyba nie chcesz, żebym przed wszystkimi wyglądał na skąpca?
Nie odpowiedziała. Zamiast tego otworzyła szafkę, wyjęła swój termos do pracy i nalała do niego zupę na poniedziałek. Pokrywka zatrzasnęła się głośno. Oleg postał chwilę w drzwiach, potem wyszedł.
Goście przyszli prawie jednocześnie. Nina przyprowadziła męża i córkę, Raisa Siemionowna przyjechała z ciocią Rają, Stiepan zjawił się z żoną i dwójką nastolatków. W przedpokoju zrobiło się ciasno od kurtek i toreb, ale torby okazały się puste: w jednej leżał prezent dla Olega, w drugiej buty na zmianę dla dziewczynki. Nina, zdejmując płaszcz, powiedziała:
— Posłuchaliśmy, nic nie braliśmy. Oleg zapewniał, że już wszystko przygotowaliście.
Żanna spojrzała na męża. Szybko odwrócił wzrok i zaczął rozwiązywać wstążkę na pudełku z prezentem.
Na stole były ziemniaki, parówki, ogórki, chleb, herbata i cukierki. Żanna dołożyła jeszcze talerz z zieleniną, którą kupiła dla siebie, ale majonezu ze swojego koszyka nie brała, sałatek nie robiła. Najpierw Nina uznała, że gorące danie jeszcze stoi w piekarniku. Potem otworzyła pokrywkę dużego garnka, zobaczyła tam tylko czajnik z wodą i przestała się uśmiechać.
— Oleg, a gdzie reszta?
— Zaraz będzie — powiedział. — Żanna po prostu nie zdążyła.
— Zdołałam przygotować to, co kupiłeś — odpowiedziała.

Raisa Siemionowna powoli usiadła na krześle. Ciocia Raja zdjęła rękawiczki i położyła je obok chlebaka. Stiepan, który zawsze prosił o dokładkę przed innymi, postał przy stole i zapytał:
— Na co ty nas w ogóle zaprosiłeś?
Oleg poczerwieniał.
— Nie zaczynajcie. Żanna ma produkty, zaraz wszystko wyciągnie.
— Mam jedzenie na tydzień pracy — powiedziała Żanna. — Kazałeś mi kupować je osobno. Tak zrobiłam.
Nina odwróciła się do brata.
— Powiedziałeś, że sam wszystko zorganizowałeś.
— I zorganizowałem. Po prostu ona postanowiła pokazać charakter.
— Nie ja was tu zapraszałam i obiecywałam ucztę — odpowiedziała Żanna. — Ja tylko nie chciałam oddawać swojego po tym, jak ogłosiłeś mnie zbędnym wydatkiem.
Oleg zrobił krok w stronę lodówki i pociągnął za drzwiczki. Żanna ubiegła go: wyciągnęła swój koszyk, postawiła na parapecie i przykryła ręcznikiem. To był prosty ruch, ale w kuchni wszyscy zobaczyli, jak zamarł z wyciągniętą ręką. Nina spojrzała na niego tak, jak w dzieciństwie, gdy zrzucał na nią swoje szkolne obowiązki.
— Naprawdę postanowiłeś nakarmić nas tym, co Żanna kupiła dla siebie?
— Nie, wcale tak nie było.
— A jak? — zapytała Raisa Siemionowna. — Przyjechaliśmy z pustymi rękami, bo kazałeś nic nie brać.
Oleg spróbował się uśmiechnąć.
— No, zaraz zamówimy coś gotowego. Nina, przelej mi na kartę, potem oddam.
Siostra wyjęła telefon, popatrzyła na niego i nic nie kliknęła.
— Jeszcze mi nie oddałeś za poprzedni raz. I za jubileusz mamy też.
— Nin, no nie przy wszystkich przecież.
— A Żannie można było przy wszystkich mówić, że żyje na twój koszt?
Ciocia Raja wstała, założyła rękawiczki i powiedziała, że czas na nią: w domu czekają. Stiepan z żoną też zaczęli zbierać dzieci. Nikt nie krzyczał ani nie robił scen. Przez to Olegowi było jeszcze ciężej: rodzina wychodziła bez awantury, ale już nie jak z przyjęcia. Prezent został na komodzie nierozpakowany, obok wystawała papierowa kartka.
— Czekajcie — powiedział Oleg. — Zaraz podjadę do sklepu.
— Nie trzeba — odpowiedziała Nina. — Nie jesteśmy głodni. Po prostu jechaliśmy do brata, a trafiliśmy na twoją kalkulację.
Wzięła córkę za rękę. Przed wyjściem dziewczynka cicho zapytała matkę, dlaczego wujek Oleg nie kupił jedzenia. Nina nic nie odpowiedziała, tylko mocniej zapięła jej kurtkę.
Kiedy drzwi się zamknęły, Oleg został w korytarzu sam. Żanna zebrała ze stołu nienaruszone talerze, schowała chleb do torebki i wyniosła ziemniaki na balkon, żeby się nie zmarnowały. Wszedł do kuchni później, oparł dłonie o oparcie krzesła i zapytał:
— Jesteś zadowolona?
— Nie.
— Chciałaś, żeby poszli?
— Chciałam, żebyś nie obiecywał w moim imieniu tego, czego sam odmówiłeś zrobić.
Usiadł, popatrzył na pudełko z prezentem za szybą serwantki i długo się nie ruszał. Potem powiedział, że Nina ma rację, ale zaraz dodał, że Żanna też mogła uratować wieczór. Postawiła przed nim pustą miskę po ogórkach.
— Prawie tak zrobiłam. Otworzyłam lodówkę, chciałam oddać wszystko. A potem zrozumiałam, że jutro znów powiesz: „No widzisz, jednak potrafiłaś”. I za miesiąc wrócimy do tych samych paragonów.
Oleg podniósł wzrok. Tym razem nie zaczął się kłócić.
Następnego dnia zadzwonił do Niny sam. Żanna siedziała w pokoju i słyszała jego głos przez uchylone drzwi.
— To ja wszystko zepsułem. Żanna nikogo nie zawiodła. Postanowiłem zaoszczędzić, a potem chciałem, żeby ona mnie kryła przed wami… Nie, nie usprawiedliwiam się. Powiedziałem jej za dużo i zrobiłem gorzej.

Po rozmowie Oleg przyszedł do kuchni z zeszytem. Na pierwszej stronie napisał dwie kolumny: „dom” i „osobiste”. Potem położył obok niej paczkę banknotów.
— To na wspólne produkty. Dalej będziemy liczyć razem.
— A jeśli znów zechcesz dzielić?
— Wtedy najpierw sam pójdę do sklepu, sam przygotuję i sam zaproszę gości. Bez twoich obietnic.
Żanna nie wzięła pieniędzy od razu. Postawiła na kuchence garnek z wodą, wyjęła ziemniaki i podała mu obieraczkę. Oleg wziął ją, usiadł przy stole i zabrał się za obieranie. Obierki układały się w długie paski na starej gazecie. Po kilku minutach podniósł głowę i zapytał, gdzie trzymają sól.
Żanna milcząc wskazała na półkę. Nie znalazł jej za pierwszym razem, potem przesypał trochę do małej miseczki i postawił obok garnka. W lodówce na środkowej półce stały dwa koszyki. Oleg wyciągnął jeden, wytarł go suchym ręcznikiem i postawił obok drugiego. Potem przełożył tam chleb, ziemniaki i paczkę kaszy, nie dzieląc ich już według właścicieli.