— Bratu nie dałeś pieniędzy na leczenie, a ode mnie żądasz pokrycia kosztów wesela siostrzenicy! — krzyknęła żona.
Ksenia zastygła przy zlewie, gdy usłyszała znajome kroki na korytarzu. Artiom wracał z pracy później niż zwykle, a razem z mężem do mieszkania weszła jego matka. Walentyna Nikołajewna zdjęła jesienne buty i ciężko westchnęła, jakby cały świat spoczywał na jej barkach.
— Dobry wieczór — przywitała się powściągliwie Ksenia, wycierając ręce ręcznikiem.
— Dzień dobry, kochanie — odpowiedziała teściowa, wchodząc do salonu. — Musimy porozmawiać o ważnych sprawach.
Artiom w milczeniu powiesił kurtkę w przedpokoju i skierował się do fotela. Ksenia zauważyła, że mąż unika jej wzroku. Przez siedem lat wspólnego życia kobieta nauczyła się rozpoznawać takie sygnały — kiedy Artiom nie miał odwagi powiedzieć czegoś nieprzyjemnego, jego zachowanie stawało się dokładnie takie.
Relacje rodzinne z krewnymi męża zawsze były napięte. Walentyna Nikołajewna uważała, że Ksenia jest niewystarczająco uważna na potrzeby rodziny Artioma, a szwagierka Ludmiła nieustannie sugerowała, że synowa żyje zbyt niezależnie. Ksenia pracowała jako główny menedżer w dużej firmie handlowej, miała stały dochód i mogła sobie na wiele pozwolić. Mieszkanie, w którym żyło młode małżeństwo, należało do Kseni — kobieta kupiła je jeszcze przed ślubem za własne oszczędności.

— Usiądź, proszę — poprosiła Walentyna Nikołajewna, rozsiadając się na kanapie. — Sprawa jest poważna.
Ksenia usiadła na brzegu fotela, intuicyjnie przygotowując się na nieprzyjemną rozmowę. Artiom zagłębił się w telefonie, udając, że sprawdza pocztę służbową.
— Córka Ludmiły wychodzi za mąż w październiku — zaczęła teściowa. — Wesele planowane jest duże, zaproszono wielu gości. Zamówiono drogą restaurację, wystrój, muzykę, fotografa…
Ksenia skinęła głową, przypominając sobie niedawne rozmowy o nadchodzącej uroczystości. Siostrzenica Artioma, dwudziestoletnia Nastia, rzeczywiście zamierzała wyjść za mąż za młodego człowieka z zamożnej rodziny. Dziewczyna marzyła o wystawnej ceremonii, a rodzice panny młodej byli gotowi spełnić marzenie córki.
— Rozumiem — powiedziała ostrożnie Ksenia. — Radosne wydarzenie dla wszystkich.
— Właśnie — ożywiła się Walentyna Nikołajewna. — Tylko że Ludmile brakuje pieniędzy. Narzeczony wziął na siebie restaurację i muzykę, ale wystrój, kwiaty, suknia panny młodej — to wszystko pozostaje po stronie rodziców Nastii.
Artiom podniósł wzrok znad ekranu i rzucił szybkie spojrzenie na żonę. W jego oczach Ksenia odczytała mieszankę winy i nadziei.
— Ile potrzeba? — zapytała kobieta, chociaż wewnętrzny głos już podpowiadał jej odpowiedź.
— Około dwustu tysięcy — odpowiedziała bez ogródek teściowa. — Może trochę więcej. Ale to przecież rodzina, kochanie! Nastia to nasza krew, jedyna siostrzenica.
Ksenia powoli wypuściła powietrze. Suma była znacząca, ale nie krytyczna dla budżetu domowego. Kobieta mogła pozwolić sobie na taki wydatek bez poważnego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jednak coś w tej sytuacji budziło w Kseni głębokie rozdrażnienie.
— A inni krewni jak uczestniczą? — dopytała kobieta.
Walentyna Nikołajewna rozłożyła ręce:
— Kto ile może. Ciotka Zinaida obiecała dać dziesięć tysięcy, kuzyn stryjeczny Siemion — piętnaście. Wszyscy mają swoje trudności, dzieci, kredyty…
— A Wiktor? — zapytała nagle Ksenia, patrząc prosto na męża.
Artiom drgnął, jakby poraził go prąd. Walentyna Nikołajewna zmarszczyła brwi:
— Co ma do tego Wiktor? Brat twojego męża jeszcze nie doszedł do siebie po operacji, pracować porządnie nie może.
Ksenia wstała i przeszła po pokoju. Wspomnienia niedawnych wydarzeń poruszyły się w pamięci z nową siłą. Trzy miesiące temu u Wiktora wykryto poważne problemy z sercem. Lekarze nalegali na pilną operację, która kosztowała niemałe pieniądze. Medycyna państwowa proponowała zapisanie się w kolejkę na planowy zabieg, ale czekanie było niebezpieczne.
Wtedy cała rodzina Artioma się zmobilizowała. Walentyna Nikołajewna sprzedała działki, Ludmiła wzięła kredyt, nawet dalsi krewni zrzucali się, ile kto mógł. Wszyscy oprócz Artioma.
— Pamiętam, jak ratowaliśmy brata — powiedziała powoli Ksenia. — Ludmiła wpędziła się w długi, Walentyna Nikołajewna sprzedała działkę…
— Ksienieczko, nie trzeba rozdrapywać starych ran — próbowała powstrzymać ją teściowa.
— A Artiom co robił? — kontynuowała kobieta, nie zwracając uwagi na prośbę. — Jaką pomoc okazał rodzonemu bratu?
Zapadła ciężka cisza. Artiom wpatrywał się w ekran telefonu, jakby tam kryła się odpowiedź na wszystkie pytania świata. Walentyna Nikołajewna poprawiła fryzurę i niezdarnie odchrząknęła.
— Artiom nie miał wtedy wolnych pieniędzy — powiedziała w końcu teściowa. — Praca była niestabilna, projekty upadały…
— Nieprawda — cicho, ale wyraźnie powiedziała Ksenia. — Na naszym koncie leżało ponad trzysta tysięcy. Proponowałam pomoc, ale Artiom powiedział: niech najpierw wszyscy inni zbiorą, a potem zobaczymy.
Artiom gwałtownie podniósł głowę:
— Przecież obiecałem pomóc później! Chciałem zobaczyć, ile jeszcze brakuje…
— Później? — powtórzyła Ksenia. — Wiktor wyzdrowiał już trzy miesiące temu, a twoja pomoc nigdy się nie zmaterializowała.
— No przecież wyzdrowiał! — oburzył się mąż. — Operacja przebiegła dobrze, po co teraz rozpamiętywać przeszłość?
Ksenia powoli odwróciła się do męża. Twarz kobiety zbladła, a w oczach pojawił się zimny blask.
— Mówisz poważnie? Twój brat prawie umarł, cała rodzina oddała ostatnie pieniądze, a ty rozprawiasz o tym, że wszystko już za nami?
— Ksienieczko, moja droga — wtrąciła Walentyna Nikołajewna, — nie kłóćmy się. Wiktor jest zdrowy, dzięki Bogu, a teraz mamy inną radość — wesele Nastii.
— Tak — skinęła głową Ksenia. — Wesele. I znowu wszystkie wydatki mają spaść na moje barki, jak rozumiem?
Teściowa wyprostowała się w fotelu:
— Wydatki bierzesz na siebie. Masz dobrą pensję, a my nie mamy środków.
Słowa te zabrzmiały nie jak prośba, lecz jak stwierdzenie faktu. Walentyna Nikołajewna mówiła tonem niedopuszczającym sprzeciwu, jakby decyzja została już podjęta bez udziału Kseni.
Artiom skinął głową, popierając matkę:
— Mama ma rację. Nastia to nasza rodzina, a ty masz możliwości.
Ksenia zastygła przy oknie. Za szybą wrześniowy wieczór malował miasto w żółto-pomarańczowe barwy. Liście powoli krążyły w powietrzu, przypominając o nadchodzącej zimie. Kobieta czuła, jak w środku narasta dziwny spokój — ten sam, który poprzedza burzę.
— Jasne — powiedziała cicho Ksenia, nie odwracając się. — Niech więc tak będzie.
Walentyna Nikołajewna uśmiechnęła się z ulgą:
— No i świetnie! Ludmiła będzie taka szczęśliwa! Jutro zadzwonimy do restauratora, omówimy szczegóły…
— Chwileczkę — przerwała Ksenia, odwracając się do rodzinnej narady. — Mam pytania.
— Jakie pytania? — zdziwiła się teściowa. — Przecież wszystko jest jasne.
— Dla mnie nie wszystko jest jasne — powiedziała powoli Ksenia. — Dlaczego to właśnie ja mam płacić za wesele siostrzenicy?…
Ksenia zastygła przy zlewie, gdy usłyszała znajome kroki na korytarzu. Artiom wracał z pracy później niż zwykle, a razem z mężem do mieszkania weszła jego matka. Walentyna Nikołajewna zdjęła jesienne buty i ciężko westchnęła, jakby cały świat spoczywał na jej barkach.
— Dobry wieczór — przywitała się powściągliwie Ksenia, wycierając ręce ręcznikiem.
— Dzień dobry, kochanie — odpowiedziała teściowa, wchodząc do salonu. — Musimy porozmawiać o ważnych sprawach.
Artiom w milczeniu powiesił kurtkę w przedpokoju i skierował się do fotela. Ksenia zauważyła, że mąż unika jej wzroku. Przez siedem lat wspólnego życia kobieta nauczyła się rozpoznawać takie sygnały — kiedy Artiom nie miał odwagi powiedzieć czegoś nieprzyjemnego, jego zachowanie stawało się dokładnie takie.
Relacje rodzinne z krewnymi męża zawsze były napięte. Walentyna Nikołajewna uważała, że Ksenia jest niewystarczająco uważna na potrzeby rodziny Artioma, a szwagierka Ludmiła nieustannie sugerowała, że synowa żyje zbyt niezależnie. Ksenia pracowała jako główny menedżer w dużej firmie handlowej, miała stały dochód i mogła sobie na wiele pozwolić. Mieszkanie, w którym żyło młode małżeństwo, należało do Kseni — kobieta kupiła je jeszcze przed ślubem za własne oszczędności.
— Usiądź, proszę — poprosiła Walentyna Nikołajewna, rozsiadając się na kanapie. — Sprawa jest poważna.
Ksenia usiadła na brzegu fotela, intuicyjnie przygotowując się na nieprzyjemną rozmowę. Artiom zagłębił się w telefonie, udając, że sprawdza pocztę służbową.
— Córka Ludmiły wychodzi za mąż w październiku — zaczęła teściowa. — Wesele planowane jest duże, zaproszono wielu gości. Zamówiono drogą restaurację, wystrój, muzykę, fotografa…
Ksenia skinęła głową, przypominając sobie niedawne rozmowy o nadchodzącej uroczystości. Siostrzenica Artioma, dwudziestoletnia Nastia, rzeczywiście zamierzała wyjść za mąż za młodego człowieka z zamożnej rodziny. Dziewczyna marzyła o wystawnej ceremonii, a rodzice panny młodej byli gotowi spełnić marzenie córki.
— Rozumiem — powiedziała ostrożnie Ksenia. — Radosne wydarzenie dla wszystkich.
— Właśnie — ożywiła się Walentyna Nikołajewna. — Tylko że Ludmile brakuje pieniędzy. Narzeczony wziął na siebie restaurację i muzykę, ale wystrój, kwiaty, suknia panny młodej — to wszystko pozostaje po stronie rodziców Nastii.
Artiom podniósł wzrok znad ekranu i rzucił szybkie spojrzenie na żonę. W jego oczach Ksenia odczytała mieszankę winy i nadziei.
— Ile potrzeba? — zapytała kobieta, chociaż wewnętrzny głos już podpowiadał jej odpowiedź.
— Około dwustu tysięcy — odpowiedziała bez ogródek teściowa. — Może trochę więcej. Ale to przecież rodzina, kochanie! Nastia to nasza krew, jedyna siostrzenica.
Ksenia powoli wypuściła powietrze. Suma była znacząca, ale nie krytyczna dla budżetu domowego. Kobieta mogła pozwolić sobie na taki wydatek bez poważnego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jednak coś w tej sytuacji budziło w Kseni głębokie rozdrażnienie.
— A inni krewni jak uczestniczą? — dopytała kobieta.
Walentyna Nikołajewna rozłożyła ręce:
— Kto ile może. Ciotka Zinaida obiecała dać dziesięć tysięcy, kuzyn stryjeczny Siemion — piętnaście. Wszyscy mają swoje trudności, dzieci, kredyty…
— A Wiktor? — zapytała nagle Ksenia, patrząc prosto na męża.
Artiom drgnął, jakby poraził go prąd. Walentyna Nikołajewna zmarszczyła brwi:
— Co ma do tego Wiktor? Brat twojego męża jeszcze nie doszedł do siebie po operacji, pracować porządnie nie może.
Ksenia wstała i przeszła po pokoju. Wspomnienia niedawnych wydarzeń poruszyły się w pamięci z nową siłą. Trzy miesiące temu u Wiktora wykryto poważne problemy z sercem. Lekarze nalegali na pilną operację, która kosztowała niemałe pieniądze. Medycyna państwowa proponowała zapisanie się w kolejkę na planowy zabieg, ale czekanie było niebezpieczne.
Wtedy cała rodzina Artioma się zmobilizowała. Walentyna Nikołajewna sprzedała działki, Ludmiła wzięła kredyt, nawet dalsi krewni zrzucali się, ile kto mógł. Wszyscy oprócz Artioma.
— Pamiętam, jak ratowaliśmy brata — powiedziała powoli Ksenia. — Ludmiła wpędziła się w długi, Walentyna Nikołajewna sprzedała działkę…
— Ksienieczko, nie trzeba rozdrapywać starych ran — próbowała powstrzymać ją teściowa.
— A Artiom co robił? — kontynuowała kobieta, nie zwracając uwagi na prośbę. — Jaką pomoc okazał rodzonemu bratu?
Zapadła ciężka cisza. Artiom wpatrywał się w ekran telefonu, jakby tam kryła się odpowiedź na wszystkie pytania świata. Walentyna Nikołajewna poprawiła fryzurę i niezdarnie odchrząknęła.
— Artiom nie miał wtedy wolnych pieniędzy — powiedziała w końcu teściowa. — Praca była niestabilna, projekty upadały…
— Nieprawda — cicho, ale wyraźnie powiedziała Ksenia. — Na naszym koncie leżało ponad trzysta tysięcy. Proponowałam pomoc, ale Artiom powiedział: niech najpierw wszyscy inni zbiorą, a potem zobaczymy.
Artiom gwałtownie podniósł głowę:
— Przecież obiecałem pomóc później! Chciałem zobaczyć, ile jeszcze brakuje…
— Później? — powtórzyła Ksenia. — Wiktor wyzdrowiał już trzy miesiące temu, a twoja pomoc nigdy się nie zmaterializowała.
— No przecież wyzdrowiał! — oburzył się mąż. — Operacja przebiegła dobrze, po co teraz rozpamiętywać przeszłość?
Ksenia powoli odwróciła się do męża. Twarz kobiety zbladła, a w oczach pojawił się zimny blask.
— Mówisz poważnie? Twój brat prawie umarł, cała rodzina oddała ostatnie pieniądze, a ty rozprawiasz o tym, że wszystko już za nami?
— Ksienieczko, moja droga — wtrąciła Walentyna Nikołajewna, — nie kłóćmy się. Wiktor jest zdrowy, dzięki Bogu, a teraz mamy inną radość — wesele Nastii.
— Tak — skinęła głową Ksenia. — Wesele. I znowu wszystkie wydatki mają spaść na moje barki, jak rozumiem?
Teściowa wyprostowała się w fotelu:
— Wydatki bierzesz na siebie. Masz dobrą pensję, a my nie mamy środków.
Słowa te zabrzmiały nie jak prośba, lecz jak stwierdzenie faktu. Walentyna Nikołajewna mówiła tonem niedopuszczającym sprzeciwu, jakby decyzja została już podjęta bez udziału Kseni.
Artiom skinął głową, popierając matkę:
— Mama ma rację. Nastia to nasza rodzina, a ty masz możliwości.
Ksenia zastygła przy oknie. Za szybą wrześniowy wieczór malował miasto w żółto-pomarańczowe barwy. Liście powoli krążyły w powietrzu, przypominając o nadchodzącej zimie. Kobieta czuła, jak w środku narasta dziwny spokój — ten sam, który poprzedza burzę.
— Jasne — powiedziała cicho Ksenia, nie odwracając się. — Niech więc tak będzie.
Walentyna Nikołajewna uśmiechnęła się z ulgą:
— No i świetnie! Ludmiła będzie taka szczęśliwa! Jutro zadzwonimy do restauratora, omówimy szczegóły…
— Chwileczkę — przerwała Ksenia, odwracając się do rodzinnej narady. — Mam pytania.
— Jakie pytania? — zdziwiła się teściowa. — Przecież wszystko jest jasne.
— Dla mnie nie wszystko jest jasne — powiedziała powoli Ksenia. — Dlaczego to właśnie ja mam płacić za wesele siostrzenicy?
— Ponieważ możesz sobie na to pozwolić — odpowiedział Artiom, jakby wyjaśniał coś oczywistego.
— Mogę — zgodziła się żona. — Ale to nie znaczy, że jestem zobowiązana.
— Jak to nie jesteś zobowiązana? — oburzyła się Walentyna Nikołajewna. — Nastia to przecież siostrzenica! Rodzina powinna się wspierać!
Ksenia powoli podeszła do kanapy i usiadła naprzeciw teściowej. W jej ruchach pojawiła się nowa stanowczość.
— Rodzina powinna się wspierać — powtórzyła kobieta. — Piękne słowa. Proszę mi powiedzieć, Walentyno Nikołajewno, a kiedy Wiktor leżał w szpitalu, czy rodzina go wsparła?
— Oczywiście! Wszyscy pomogli, ile kto mógł!
— Wszyscy? — dopytała Ksenia, przenosząc wzrok na męża.
Artiom zacisnął pięści:
— Znowu zaczynasz! Przecież tłumaczyłem — wtedy nie miałem pieniędzy!
— Nie miałeś? — zdziwiła się żona. — A na wakacje w lipcu pieniądze się znalazły? Albo na nowy samochód w sierpniu?
— To co innego! — wybuchnął mąż. — Urlop planowaliśmy z wyprzedzeniem, samochód na kredyt…
— Ach, rozumiem — skinęła głową Ksenia. — Na urlop i samochód — to co innego, a na życie brata — to już inna sprawa.
— Dość tego! — podniosła głos Walentyna Nikołajewna. — Wiktor wyzdrowiał, operacja przebiegła pomyślnie! Dlaczego dręczysz Artioma?
— Nie dręczę — odpowiedziała spokojnie Ksenia. — Próbuję zrozumieć logikę rodzinnego wsparcia.
Kobieta wstała i zaczęła powoli chodzić po pokoju. Artiom śledził każdy ruch żony z narastającym niepokojem.
— Kiedy chodziło o ratowanie życia Wiktora, Artiom nie miał pieniędzy — kontynuowała Ksenia. — Ale kiedy przyszło do rozrywek — wesele, restauracja, kwiaty — nagle okazało się, że żona ma środki i teraz ona ma wszystko opłacić.
— Przesadzasz! — zaprotestował mąż. — Wesele to też ważne wydarzenie!
— Ważniejsze niż życie brata? — cicho zapytała Ksenia.
Walentyna Nikołajewna wstała z kanapy:
— Ksienieczko, wygadujesz jakieś dziwne rzeczy. Wesele wnuczki to radosne wydarzenie dla całej rodziny!
— Dla całej rodziny — powtórzyła Ksenia. — Ale płacić mam tylko ja.
— Masz możliwości! — nie wytrzymała teściowa. — Inni nie mogą sobie pozwolić na takie wydatki!
— Nie mogą? — dopytała kobieta. — A Ludmiła miesiąc temu znalazła pieniądze na nową kuchnię? Albo skądś wzięły się środki na biżuterię Walentyny Nikołajewny?
Zapadła niezręczna cisza. Ksenia zauważyła, jak matka i syn wymienili spojrzenia.
— To zupełnie co innego — powiedziała w końcu teściowa. — Kuchnia to konieczność, a biżuteria… to drobiazgi.
— Drobiazgi warte pięćdziesiąt tysięcy? — doprecyzowała Ksenia. — A na leczenie brata tych drobiazgów zabrakło?
Artiom wyskoczył z fotela:
— Wystarczy! Robisz awanturę z niczego!
— Awanturę? — zdziwiła się żona. — Po prostu zadaję pytania.
— Jakie jeszcze pytania? Nastia wychodzi za mąż, potrzeba pomocy z organizacją! — gorączkował się mąż.
Ksenia zatrzymała się przed Artiomem i spojrzała mu prosto w oczy:
— Dobrze. Ostatnie pytanie.
— Słucham — wycedził przez zęby mąż.
Ksenia wzięła głęboki oddech. Wszystko, co gromadziło się przez miesiące milczenia, było gotowe wybuchnąć:
— Bratu nie dałeś pieniędzy na leczenie, a ode mnie żądasz pokrycia kosztów wesela siostrzenicy?!
Słowa te zabrzmiały jak policzek. W salonie zawisła przytłaczająca cisza, którą przerywało jedynie tykanie zegara ściennego. Walentyna Nikołajewna powoli poczerwieniała, jakby wewnątrz niej gotowała się lawa.
— Jak śmiesz! — wybuchła w końcu teściowa. — Nie wyciąga się brudów z domu! Co to za maniery!
— Brudów? — dopytała Ksenia, odwracając się całym ciałem do Walentyny Nikołajewny. — Podwójne standardy to brudy?
Artiom zerwał się z miejsca, wymachując rękami:
— Ksenia, uspokój się! Po co to wszystko rozpamiętujesz?
— A co mam robić? — odparła chłodno żona. — Fakty leżą na stole.
W tym momencie rozległ się dzwonek do drzwi. Ksenia w duchu westchnęła — oczywiście, wieczorem miała przyjść Ludmiła z mężem, aby omówić szczegóły nadchodzącej uroczystości. Artiom pośpieszył otworzyć, wyraźnie licząc na to, że obecność szwagierki złagodzi rodzący się konflikt.
— O, w samą porę! — wykrzyknęła Walentyna Nikołajewna, gdy do mieszkania weszli Ludmiła z mężem Igorem Wiktorowiczem. — My tu z Ksienieczką omawiamy wydatki na wesele.
Ludmiła od razu poczuła się nieswojo, wyczuwając napięcie w powietrzu. Igor Wiktorowicz niezdarnie przestępował z nogi na nogę w przedpokoju, zdejmując buty.
— Dobry wieczór — przywitała się sucho Ksenia.
— Ksiu, wyglądasz na jakąś bladą — zauważyła szwagierka, wchodząc do salonu. — Nie chorujesz?
— Nie, po prostu jestem zmęczona byciem waszym portfelem — odpowiedziała spokojnie Ksenia.
Ludmiła zastygła w połowie drogi do kanapy. Igor Wiktorowicz zdziwiony uniósł brwi. Walentyna Nikołajewna oburzona załamała ręce:
— Widzicie! Słyszycie, co się dzieje! Całkiem jej odbiło!
— Mamo, ciszej — poprosił Artiom, zerkając na drzwi wejściowe. — Sąsiedzi usłyszą.
— Niech słyszą! — nie dawała za wygraną teściowa. — Niech wiedzą, jaką masz żonę!
Ludmiła usiadła na kanapie obok matki:
— Ksenia, co się stało? Przecież umawialiśmy się, że pomożemy Nastii…
— Umawialiśmy się? — powtórzyła Ksenia. — Kiedy to się umawialiśmy? Wy zdecydowaliście między sobą, a mnie postawiliście przed faktem dokonanym.
— No tak jest przyjęte w rodzinach — wymamrotał Artiom. — Kto może — ten pomaga.
Ksenia powoli odwróciła się do męża. W jej oczach pojawił się taki chłód, że Artiom odruchowo cofnął się o krok.
— Przyjęte? — powtórzyła żona. — Powiedz mi, Artiom, kiedy Wiktor potrzebował pomocy na operację, też tak było przyjęte?
— Co ma do tego Wiktor? — wtrąciła Ludmiła. — Mówimy o weselu córki!
— A ma to do tego, że wtedy u brata mojego męża była kwestia życia i śmierci — odpowiedziała Ksenia. — I gdzie wtedy była rodzinna solidarność?
Igor Wiktorowicz niezdarnie odchrząknął:
— Może nie warto rozpamiętywać przeszłości? Wiktor przecież wyzdrowiał, dzięki Bogu…
— Wyzdrowiał — skinęła głową Ksenia. — Dzięki temu, że Ludmiła wzięła kredyt, a Walentyna Nikołajewna sprzedała działkę. A co zrobił Artiom?
— Obiecałem, że pomogę później! — wybuchnął mąż.
— Kiedy później? — nie ustępowała żona. — Teraz już listopad za pasem, a twoja pomoc nigdy się nie zmaterializowała.
Walentyna Nikołajewna gwałtownie wstała:
— Dość! Wiktor jest zdrowy, operacja już za nami! Dlaczego dręczysz rodzinę tymi wspomnieniami?
— Dręczę? — zdziwiła się Ksenia. — Ja po prostu chcę zrozumieć: dlaczego na leczenie brata pieniędzy nie było, a na wesele siostrzenicy nagle się znalazły?
— To dwie różne rzeczy! — krzyknęła teściowa, uderzając rękami w stół.
— Różne? — dopytała Ksenia. — Życie człowieka i rozrywka to różne rzeczy? Zgadzam się.
Ludmiła próbowała wtrącić:

— Ksiu, no dlaczego tak mówisz? Nastia przecież marzy o pięknym weselu…
— A Wiktor marzył po prostu o tym, by żyć — odpowiedziała stanowczo Ksenia.
— Wszystko! — warknęła Walentyna Nikołajewna. — Nie pozwolę tak mówić w mojej obecności!
— W waszej obecności? — zapytała Ksenia. — To moje mieszkanie, między innymi.
— Nasze! — zaprotestował Artiom. — Przecież jesteśmy małżeństwem!
— Jesteśmy — zgodziła się żona. — Ale mieszkanie kupiłam przed ślubem za własne pieniądze.
Igor Wiktorowicz wstał z miejsca:
— Ludmiło, może lepiej będzie, jak wyjdziemy? Rodzinne porachunki…
— Nigdzie nie pójdziemy! — ucięła Walentyna Nikołajewna. — Dopóki ta osoba nie przeprosi za swoje słowa!
— Za jakie słowa? — zapytała Ksenia. — Za prawdę?
— Za niewdzięczność! — krzyczała teściowa. — Przyjęliśmy cię do rodziny jak rodzoną córkę! A ty!..
— Jak rodzoną córkę? — przerwała Ksenia. — Czy rodzone córki wykorzystuje się jak dojone krowy?
— Nie wykorzystujemy! — stanęła w obronie Ludmiła. — Po prostu prosimy o pomoc!
— Prosicie? — zapytała sarkastycznie Ksenia. — A mi się wydawało, że ogłoszono mi decyzję, podjętą beze mnie.
Kłótnia przybierała na sile. Głosy stawały się coraz głośniejsze, Walentyna Nikołajewna wymachiwała rękami i żądała od synowej skruchy, Ludmiła próbowała przekonać szwagierkę, a Artiom miotał się między żoną a rodziną, nie wiedząc, po której stronie stanąć.
— Jesteś zobowiązana pomóc! — wrzeszczała teściowa. — Zobowiązana!
— Nikomu nie jestem do niczego zobowiązana! — krzyknęła w odpowiedzi Ksenia.
Krzyk rozszedł się po całej klatce schodowej. W sąsiednim mieszkaniu zapłakało niemowlę, a po minucie rozległo się stanowcze pukanie do drzwi.
— Policja! Otwierać!
Wszyscy zamilkli jak na komendę. Artiom winnie spojrzał na żonę i poszedł otwierać. Na progu stał dzielnicowy — młody chłopak w mundurze o zmęczonej twarzy.
— Dobry wieczór — powiedział policjant. — Jest skarga od sąsiadów. Zakłócanie porządku publicznego.
— My po prostu… prowadzimy rodzinną rozmowę — próbował tłumaczyć się Artiom.
— Rozmowę słychać w całym pionie — zauważył sucho dzielnicowy. — W domu budzą się małe dzieci od krzyków.
Walentyna Nikołajewna próbowała przejąć inicjatywę:
— Młody człowieku, ta synowa całkiem oszalała! Nie szanuje rodziny!
— Nie obchodzi mnie, kto ma rację, a kto nie — przerwał policjant. — Ważne, żeby było cicho. Albo rozmawiacie spokojnie, albo rozchodzicie się do domów.
— Już wychodzimy — powiedział pospiesznie Igor Wiktorowicz, biorąc żonę pod rękę.
— I bardzo dobrze — skinął głową dzielnicowy.
Ludmiła niechętnie wstała z kanapy:
— Ksiu, zadzwonimy jutro, dobrze? Omówimy wszystko na spokojnie.
— Nie musicie dzwonić — odpowiedziała Ksenia. — Nie ma o czym dyskutować.
— Jak to nie ma o czym? — oburzyła się Walentyna Nikołajewna. — A wesele?
— A co z weselem? — zapytała spokojnie Ksenia. — Wasza siostrzenica, wasze wydatki.
— Ale my nie mamy pieniędzy! — zapłakała Ludmiła.
— A ja mam? — zdziwiła się Ksenia. — Od kiedy moje pieniądze stały się waszymi?
Policjant chrząknął:
— Obywatele, prosiłem o rozejście się. Kontynuujcie rozmowę jutro, w spokojnej atmosferze.
Krewni niechętnie zaczęli się zbierać. Walentyna Nikołajewna w biegu rzucała gniewne spojrzenia na synową, Ludmiła szlochała, a Igor Wiktorowicz pośpiesznie wkładał kurtkę.
— Do widzenia — pożegnał się sucho dzielnicowy i wyszedł za gośćmi.
Drzwi się zamknęły. W mieszkaniu zapanowała cisza. Artiom stał w przedpokoju, nie odważając się wejść do salonu. Ksenia usiadła w fotelu i zamknęła oczy.
— Ksenia… — niepewnie zaczął mąż.
— Nie trzeba — cicho powiedziała żona, nie otwierając oczu.
— Ale możemy o wszystkim porozmawiać…
— Porozmawiać? — Ksenia otworzyła oczy i spojrzała na męża. — A o czym tu rozmawiać, Artiom? Uważasz, że powinnam zapłacić za wesele siostrzenicy?
— No… jeśli masz możliwości…
— A na leczenie brata nie miałeś możliwości?
Artiom spuścił głowę:
— To co innego.
— Dlaczego?
— No… tam wszyscy pomogli. A tutaj tylko ty możesz…
Ksenia wstała z fotela:
— Rozumiem. Dobranoc.
Kobieta poszła do sypialni, zostawiając męża samego w salonie.
Następny poranek zaczął się niezwykle. Ksenia obudziła się wcześnie, wzięła prysznic i spokojnie zjadła śniadanie. Artiom spał na kanapie — po wczorajszej kłótni nie odważył się wejść do sypialni.
Kiedy mąż się obudził, żona była już ubrana i gotowa.
— Gdzie idziesz? — zapytał Artiom, przecierając zaspane oczy.
— Do adwokata — odpowiedziała spokojnie Ksenia.
— Do jakiego adwokata? Po co?
— Złożyć pozew o rozwód.
Artiom wyskoczył z kanapy:
— Co?! Z powodu wczorajszej kłótni?
— Nie z powodu kłótni — potrząsnęła głową żona. — Z powodu tego, co wyszło na jaw podczas tej kłótni.
— Co takiego wyszło na jaw?
Ksenia wyjęła z torby dokumenty:
— To, że mamy zupełnie inne podejście do rodziny i sprawiedliwości.
— Ksenia, no porozmawiajmy! — błagał mąż.
— O czym rozmawiać? — zdziwiła się kobieta. — O tym, że zostawiłeś brata w potrzebie, a teraz żądasz, żebym opłacała rozrywki twoich krewnych?
— Nie zostawiłem! Chciałem pomóc później!
— Kiedy później, Artiom? Za rok? Za dwa?
Mąż zamilkł, zdając sobie sprawę, że nie ma żadnych argumentów.
— Zostaw klucze na stole — dodała Ksenia. — Dokumenty rozwodowe otrzymasz przez sąd.
— Ale to nasze mieszkanie! — próbował zaprotestować Artiom.
— Moje mieszkanie — poprawiła go żona. — Kupione przed ślubem za własne środki.
— A gdzie mam się podziać?
— Do mamy. Albo do Ludmiły. Albo wynajmij coś.
Ksenia skierowała się do drzwi.
— Ksenia! — zawołał mąż. — No tak nie można! Przeżyliśmy ze sobą siedem lat!
Kobieta zatrzymała się przy progu:
— Przeżyliśmy. I przez te siedem lat nie zrozumiałeś, że rodzina to wzajemne wsparcie, a nie jednostronna eksploatacja.
— Nikt mnie nie eksploatował!
— Nie? — zapytała Ksenia. — A kto siedem lat mieszkał w moim mieszkaniu, nie płacąc za media? Kto kupował produkty i opłacał remonty? Kto oddawał ostatnie pieniądze na twoje zachcianki, kiedy twój brat potrzebował realnej pomocy?
Artiom milczał, uświadamiając sobie słuszność słów żony.
— I to by było na tyle — podsumowała Ksenia i wyszła z mieszkania.
Zostawszy sam, Artiom bezradnie osunął się na kanapę. Dopiero teraz mężczyzna zaczął rozumieć skalę tego, co się stało. Żona, która przez siedem lat cierpliwie znosiła egoizm jego rodziny i kryła nieodpowiedzialność męża, w końcu wybuchła.
Telefon zadzwonił — dzwoniła matka.
— No i co, twoja żona zmądrzała? — zapytała Walentyna Nikołajewna bez powitania.
— Mamo… Ksenia składa pozew o rozwód.
— Co?! Z powodu wczorajszego dnia? Przecież ona całkiem zwariowała!
— Nie wiem, mamo — odpowiedział zmęczony Artiom. — Może wcale nie zwariowała.
— Jak to nie zwariowała? — oburzyła się matka. — Niszczy rodzinę z powodu jakiegoś wesela!
— Nie z powodu wesela — cicho powiedział syn. — Z powodu tego, że myśmy z wami zostawili Wiktora samego sobie.
— Nie zostawiliśmy go! Wszyscy pomogli!
— Wszyscy oprócz mnie.
W słuchawce zapadła cisza.

— Mamo — kontynuował Artiom — Ksenia ma rację. Miałem pieniądze, żeby pomóc bratu, ale zdecydowałem się wydać je na wakacje i samochód.
— No i co z tego? Wiktor przecież wyzdrowiał!
— Nie dzięki mnie.
Walentyna Nikołajewna próbowała przekonać syna, ale on już jej nie słuchał. Po raz pierwszy od wielu lat Artiom zobaczył sytuację oczami żony — i obraz okazał się nieprzyjemny.
Po miesiącu rozwód został sformalizowany. Mieszkanie zostało przy Kseni, jako zakupione przed ślubem. Artiom przeprowadził się do matki i ze zdziwieniem odkrył, że Walentyna Nikołajewna też potrafi być wymagająca — tyle że teraz wszystkie wymagania dotyczyły już tylko jego samego.
Wesele Nastii się odbyło, ale w skromniejszym formacie — bez restauracji i wystawnego wystroju. Ludmiła musiała wziąć kolejny kredyt, a Walentyna Nikołajewna sprzedać resztę biżuterii.
Artiom zrozumiał: żona już nigdy nie będzie kryła jego nieodpowiedzialności i opłacała obcych zachcianek. Ale zrozumiał to zdecydowanie za późno.